Η αστυνομική αυτοπροστασία δεν είναι λευκή επιταγή του Δημητρίου Καραγιαννόπουλου

 Η πρόσφατη δημόσια συζήτηση που άνοιξε με αφορμή περιστατικό αστυνομικής βίας στις Ηνωμένες Πολιτείες και το σχετικό κείμενο του δρος Κωνσταντίνου Δούβλη, ανέδειξαν για ακόμη μία φορά ένα κρίσιμο ζήτημα:
πού τελειώνει η αστυνομική αυτοπροστασία και πού αρχίζει η θεσμική εκτροπή.

του Δημητρίου Καραγιαννόπουλου Αστυνομικού – Μέλους της Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Αθηνών

Ως αστυνομικός πρώτης γραμμής για πάνω από 20 χρόνια, με εμπειρία στο πεδίο και όχι στο θεωρητικό επίπεδο, αισθάνομαι την ανάγκη να τοποθετηθώ δημόσια — όχι για να δικάσω προθέσεις, αλλά για να υπερασπιστώ την ευρωπαϊκή, δημοκρατική αντίληψη της αστυνόμευσης.

Η αυτοπροστασία είναι δικαίωμα – όχι απόλυτο δόγμα

Κανένας δεν αμφισβητεί ότι:

1. ο αστυνομικός έχει δικαίωμα να επιστρέψει ζωντανός στο σπίτι του

2. οι αποφάσεις στο πεδίο λαμβάνονται σε δευτερόλεπτα

3. ο φόβος είναι υπαρκτός και ανθρώπινος

Όμως άλλο πράγμα η αυτοπροστασία και άλλο η προεξόφληση θανάσιμης απειλής σε κάθε μη συμμόρφωση.

Η λογική του «υποθέτω το χειρότερο και ενεργώ αναλόγως» μπορεί να εξηγηθεί ψυχολογικά — δεν μπορεί όμως να αναχθεί σε θεσμικό κανόνα σε ένα κράτος δικαίου.

Ο αστυνομικός δεν είναι «κρατική περιουσία»

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αναφορά στον αστυνομικό ως «κρατική περιουσία» στο πλαίσιο της επιχειρησιακής συνέχειας.

Ο αστυνομικός:
• δεν είναι αναλώσιμος
• δεν είναι αντικείμενο
• δεν είναι μέσο

Είναι φορέας δημόσιας εξουσίας με αυξημένη ευθύνη, όχι οντότητα με ανώτερο δικαίωμα ζωής από τον πολίτη.

Η ισοτιμία της ανθρώπινης ζωής αποτελεί θεμέλιο του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού — και οφείλουμε να την υπερασπιζόμαστε πρώτοι εμείς που φέρουμε όπλο.

Η σύγκριση με τις ΗΠΑ είναι παραπλανητική

Η αμερικανική αστυνομική πρακτική δεν είναι πρότυπο.

Είναι προϊόν:
• μαζικής οπλοκατοχής
• έντονης κοινωνικής πόλωσης
• διαφορετικής συνταγματικής φιλοσοφίας

Στην Ελλάδα και στην Ευρώπη:
• η χρήση βίας είναι έσχατο μέσο
• η αναλογικότητα δεν είναι θεωρία, είναι νομική υποχρέωση
• η αστυνομία αντλεί νομιμοποίηση από την κοινωνική εμπιστοσύνη, όχι από τον φόβο

Η άκριτη υιοθέτηση λογικών «survival mode» οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε αυτοεκπληρούμενες απειλές και σε ρήξη με την κοινωνία που καλούμαστε να προστατεύσουμε.

Ο αστυνομικός κρίνεται – και πρέπει να κρίνεται

Η κριτική στην αστυνομική πράξη δεν είναι εχθρική πράξη.
Είναι δημοκρατικό αντίβαρο.

Αν αποδεχθούμε ότι:
• κάθε απότομη κίνηση δικαιολογεί φονική απάντηση
• κάθε μη συμμόρφωση εξισώνεται με ανθρωποκτόνο πρόθεση

τότε δεν μιλάμε για αστυνόμευση, αλλά για στρατιωτικοποίηση της δημόσιας τάξης.

Και αυτό δεν προστατεύει ούτε τον πολίτη, ούτε τον αστυνομικό μακροπρόθεσμα.