Τα δώρα του τροχονόμου: ένα έθιμο της παλιάς Κηφισιάς που παραμένει ζωντανό

 

Στις παιδικές αναμνήσεις πολλών κατοίκων της Κηφισιάς παραμένει ζωντανό το ξεχωριστό έθιμο των «δώρων του τροχονόμου», ένα χαρακτηριστικό στιγμιότυπο των γιορτών των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς από άλλες εποχές.

Όπως υπενθυμίζει με ανάρτησή του ο δήμαρχος Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, στο γνωστό «βαρέλι» στον πλάτανο της Κηφισιάς – αλλά και στο Σύνταγμα – συγκεντρώνονταν τις ημέρες των γιορτών πλήθος δώρων, τα οποία οι πολίτες προσέφεραν στους τροχονόμους, πρόσωπα ιδιαίτερα αγαπητά στην κοινωνία.

Το έθιμο, που διατηρείται εθιμοτυπικά μέχρι και σήμερα, αναβίωσε συμβολικά με την προσφορά δώρων στον τροχονόμο της πλατείας Κηφισιάς. Στη δράση συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, Αντιστράτηγος Παναγιώτης Στάθης, ο Υποστράτηγος Ιωάννης Σκούρας, ο Ταξίαρχος Κωνσταντίνος Μπάρλας, καθώς και οι αντιδήμαρχοι Κηφισιάς Ελένη Βάρσου, Αγγελική Βαλασοπούλου και Λίλα Δραγώνα.

Οι τροχονόμοι εκείνης της εποχής δεν ρύθμιζαν μόνο την κυκλοφορία, αλλά παρείχαν πληροφορίες και βοήθεια στους πολίτες, αποτελώντας σημείο αναφοράς της καθημερινότητας. Σύμφωνα με το λεύκωμα «Η Ελλάδα του Μόχθου 1900–1960» (συλλογή Νίκου Πολίτη), το έθιμο ξεκίνησε την Πρωτοχρονιά του 1936, όταν ο προπολεμικός δήμαρχος Αθηναίων Κώστας Κοτζιάς πρόσφερε πρώτος δώρο σε τροχονόμο, δύο γαλοπούλες.

Με την πάροδο των χρόνων και την εγκατάσταση των πρώτων φωτεινών σηματοδοτών στην Αθήνα, ο ρόλος των τροχονόμων περιορίστηκε και το έθιμο άρχισε σταδιακά να φθίνει. Ωστόσο, η αναφορά και η συμβολική αναβίωσή του διατηρούν ζωντανή τη μνήμη μιας ανθρώπινης πλευράς της πόλης και της σχέσης των πολιτών με τους ανθρώπους της καθημερινής ασφάλειας.