Χωρίς εφάπαξ μετά το 2014

Γράφει ο εργατολόγος Αλέξης Μητρόπουλος στη σελίδα ΕΝΥΠΕΚ

Με το Μνημόνιο της κυβέρνησης Τσίπρα (ν. 4336/2015) και με άρθρο 35 του ν. 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) καταργήθηκε η ανταποδοτικότητα στην εφάπαξ παροχή την 31-12-2013. Ειδικότερα, από 1-1-2014 και για όλα τα επόμενα έτη μέχρι το έτος τής συνταξιοδότησης, καταβάλλονται στον δικαιούχο τής παροχής ΜΟΝΟ άτοκες οι εισφορές που του είχαν παρακρατηθεί.

Ειδικότερα το άρθρο 35 παρ. 4 ν. 4387/2016 που διατηρούσε την ανταποδοτικότητα της εφάπαξ παροχής για τα έτη μέχρι και το 2013 και την κατήργησε από τα έτη 2014 και μετά, όριζε ότι:

«4. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος το ποσόν της εφάπαξ παροχής με την επιφύλαξη των οριζόμενων στην παράγραφο 9 του παρόντος άρθρου (σ.σ. αφορά το εφάπαξ των Σωμάτων Ασφαλείας), ισούται με το άθροισμα του τμήματος της εφάπαξ παροχής που αντιστοιχεί για τα έτη ασφάλισης μέχρι την 31.12.2013 και του τμήματος της εφάπαξ παροχής που αντιστοιχεί για τα έτη ασφάλισης από 1.1.2014 και εφεξής.

α. Για χρόνο ασφάλισης που έχει διανυθεί έως και την 31.12.2013:
αα. Για τους μισθωτούς: Για τους μισθωτούς με εισφορά ύψους 4% επί των αποδοχών, η εφάπαξ παροχή αποτελείται από το γινόμενο του εξήντα τοις εκατό (60%) των αποδοχών, επί των οποίων έγιναν οι νόμιμες κρατήσεις, υπέρ του κλάδου επί του δεκαδικού αριθμού των ετών ασφάλισης έως και την 31.12.2013, με ακρίβεια δεύτερου δεκαδικού ψηφίου.

Ως αποδοχές για τον υπολογισμό της εφάπαξ παροχής, νοείται ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών που έλαβε ο ασφαλισμένος κατά τα πέντε (5) τελευταία έτη έως και τις 31.12.2013, εφόσον υπεβλήθησαν σε ασφαλιστικές εισφορές υπέρ του κλάδου, χωρίς να υπολογίζονται τα δώρα εορτών και το επίδομα αδείας.

Ο ως άνω μέσος όρος προσαυξάνεται ετησίως κατά τον τρόπο που προβλέπεται στην παράγραφο 4 του άρθρου 8 του παρόντος. Ειδικότερα, ο μέσος ετήσιος γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής εφαρμόζεται από το επόμενο έτος μετά το καταληκτικό της ανωτέρω πενταετίας, έως και το προηγούμενο έτος της αποχώρησης από την υπηρεσία ή την εργασία. Ο σωρευμένος συντελεστής που προκύπτει από τους δείκτες της παραγράφου 4 του άρθρου 8 δεν μπορεί να είναι μικρότερος από ένα (1). (…)

ββ. Για τους αυτοτελώς απασχολούμενους: Για τους αυτοτελώς απασχολούμενους με εισφορά ύψους 4%, η εφάπαξ παροχή αποτελείται από το γινόμενο του εξήντα τοις εκατό (60%) των αποδοχών επί των οποίων έγιναν οι νόμιμες κρατήσεις, επί του δεκαδικού αριθμού των ετών ασφάλισης έως και την 31.12.2013, με ακρίβεια δευτέρου δεκαδικού ψηφίου. (…)

Ως αποδοχές για τον υπολογισμό της εφάπαξ παροχής νοείται ο μέσος όρος των τιμών των ασφαλιστικών κατηγοριών, επί των οποίων υπεβλήθησαν ασφαλιστικές εισφορές υπέρ του κλάδου, κατά τα πέντε (5) τελευταία έτη έως και τις 31.12.2013, όπως οι εν λόγω τιμές είχαν διαμορφωθεί κατά το καταληκτικό της πενταετίας έτος.

Ο ως άνω μέσος όρος προσαυξάνεται ετησίως κατά τον τρόπο που προβλέπεται στην παρ. 4 του άρθρου 8 του παρόντος. Ειδικότερα, ο μέσος ετήσιος γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής εφαρμόζεται από το επόμενο έτος μετά το καταληκτικό της ανωτέρω πενταετίας, έως και το προηγούμενο έτος της αποχώρησης από το επάγγελμα ή την εργασία. Ο σωρευμένος συντελεστής που προκύπτει από τους δείκτες της παρ. 4 του άρθρου 8 δεν μπορεί να είναι μικρότερος από ένα (1). (…)

β. Για το χρόνο ασφάλισης που πραγματοποιείται από την 1.1.2014 και εφεξής:
Για τους μισθωτούς και αυτοτελώς απασχολούμενους το τμήμα της εφάπαξ παροχής που αναλογεί στα έτη ασφάλισης από 1.1.2014 και εφεξής, υπολογίζεται με βάση το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση. Οι ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλονται από 1.1.2014 και εφεξής για κάθε ασφαλισμένο τηρούνται σε ατομικές μερίδες. Με βάση την αρχή της ισοδυναμίας το ποσό της εφάπαξ παροχής ισούται με τη συσσωρευμένη αξία των εισφορών κατά την ημερομηνία αποχώρησης. Η συσσώρευση των εισφορών θα γίνει με το πλασματικό ποσοστό επιστροφής, το οποίο προκύπτει από την ετήσια ποσοστιαία μεταβολή των συντάξιμων αποδοχών των ασφαλισμένων».

ΙΙ. Ο νόμος Βρούτση (ν. 4670/2020) επανέλαβε και θωράκισε τη συνταξιοκτόνα διάταξη του νόμου Τσίπρα-Κατρούγκαλου για την κατάργηση της ανταποδοτικότητας του εφάπαξ μετά το 2014. Με το άρθρο 31 του ν. 4670/2020 (νόμος Βρούτση), παρά τις αντίθετες διαβεβαιώσεις της ΝΔ όταν ήταν στην Αντιπολίτευση, διατηρήθηκε σε ισχύ και θωρακίστηκε η ανωτέρω συνταξιοκτόνα διάταξη του νόμου Τσίπρα-Κατρούγκαλου.

Σύμφωνα με τον ισχύοντα σήμερα νόμο Βρούτση 4670/2020 (άρθρο 31), το εφάπαξ ενός δημοσίου ή ιδιωτικού υπαλλήλου που θα συνταξιοδοτηθεί φέτος (2026), αποτελείται από δύο ξεχωριστά τμήματα:
α) Από το τμήμα του εφάπαξ για τα έτη ασφάλισης μέχρι 31-12-2013, που αποτελεί το ανταποδοτικό μέρος.
β) Από το τμήμα του εφάπαξ για τα έτη από το 2014 έως το 2026, που αποτελεί το ΜΗ ανταποδοτικό μέρος και ισούται μόνο με το άθροισμα των εισφορών που καταβλήθηκαν, χωρίς προσαύξηση και χωρίς τόκο.